Croeso i "Celf a Gweithredaeth

Roedd Celf a Gweithredaeth yng Nghalon y Cymoedd yn brosiect cymunedol gyda'r nod o adfywio a dathlu hanes cyfoethog mwyngloddio yn Ne Cymru a diwylliant y dosbarth gweithiol, trwy weithgareddau creadigol a chyfranogiad rhyng-genedlaethol.

Ceisiodd y prosiect, a oedd wedi'i leoli yn y Lles yn Ystradgynlais, roi llais i hanes nad yw'n cael ei gofnodi gan ffynonellau swyddogol yn aml, sef llais y gymuned. Nod y prosiect oedd dogfennu a dathlu hanes a diwylliant cymunedau dosbarth gweithiol, gan ganolbwyntio'n bennaf ar ddiwydiant mwyngloddio De Cymru, nid trwy ymdeimlad o hiraeth ond yn hytrach trwy greu gweithredol a rhannu sgiliau.

Safai'r Prosiect ar groestorfan celf ac ymgyrchu, gan ddefnyddio ymarfer creadigol fel catalydd ar gyfer cof cymdeithasol, urddas a newid.

Wedi'i wreiddio mewn cymunedau sydd wedi eu llunio gan gynnydd a dirywiad cloddio glo, defnyddiodd y prosiect storio, y celfyddydau gweledol a gweithdai cyfranogol i ddadlennu profiadau sy'n cael eu hanghofio neu eu cam-fynegi yn llawer rhy aml. Drwy osod cyn-gymunedau glofaol yng nghanol proses greadigol y prosiect, llwyddwyd i ddogfennu nid yn unig eu hanes ond hefyd i amlygu brwydrau cyfredol yn ymwneud â hunaniaeth, cyflogaeth, gwasanaethau cyhoeddus a lles ar y cyd. Daeth celf yn fath o dystiolaeth - ffordd hygyrch, ddynol o wynebu effeithiau hirdymor dad-ddiwydianeiddio.

Heriodd y prosiect naratifau dirywiad trwy amlygu gwydnwch, undod, ac arbenigedd byw trigolion y meysydd glo. Trwy arddangosfeydd, y cyfryngau digidol, a digwyddiadau cydweithredol, gwahoddodd y prosiect gynulleidfaoedd i ymgysylltu â materion fel cyfiawnder economaidd, atgyweirio amgylcheddol, a grymuso cymunedol. Llwyddodd y cyfuniad o fynegiant artistig ac eiriolaeth gymdeithasol i drawsnewid straeon y meysydd glo yn ffordd i annog ymwybyddiaeth gyhoeddus a thrafodaeth polisi, gan sicrhau bod y cymunedau hyn yn cael eu gweld, eu clywed, a'u gwerthfawrogi wrth lunio dyfodol tecach.